در خاور دور از كاشغر تا درياى محيط نزديك به ده ماه است وفرسنگهايش به دو هزار وششصد مىرسد ] تا به پشت جيحون برسد كه از آن تا سند پيرامن سه ماه است . اما أبو زيد عرض را از ملطيه گرفته به جزيره وعراق وفارس وكرمان تا سرزمين منصوره مىرساند ، واندازه مرحله‌ها را نداده است ، كه تقريبا چهار ماه ده روز كم است ، پس آنچه من گفتم روشن‌تر واستوارتر است كه ، از خاور دور در كاشغر تا سوس دور ، نزديك به ده ماه است . در سال 232 آنچه از خراج وصدقات ، غير از حقّ حمايت وباجها ، از همهء كشور براي خليفه مىرسيد ، تخمين زد شده ، دو هزار وسيصد وبيست هزار ودويست وشصت چهار ( 264 / 320 / 2 ) دينار ونيم دينار بود . وچون خراج كشور روم را براي معتصم حساب كردند ، پانصد واندى قنطار بود ، كه كمتر از سه هزار هزار دينار باشد ، پس به پادشاه روم نوشت كه : خراج كمترين بخش كشور من كه پست‌ترين بندگانم در آن مىزيند بيش از خراج كشور تو است . * [ وگويا مقصود مصر بوده ، اما مصر خراج ندارد ، بلكه زمين را به كشاورزان مىدهند تا بكارند ، پس چون درو شد وخرمن كوبيده وانبار شد ، نمايندهء سلطان بيايد وكرايهء زمين را برگيرد وباقي را به ايشان واگذارد . عوام گويند : از روزگار يوسف چنين بوده است كه مردم زمينهاى خود را به أو فروخته بودند . ولى اين سخن بي پا است واين قانون از روزگار عمر نهاده شده است . وسبب اختصاص مصر بدين قانون همانا رود نيل است كه گاه آب مىدهد وگاه نمىدهد واز زمين بي حاصل خراج نتوان گرفت ، بر خلاف شام وخراسان كه زراعت از بارانست كه هميشه هست واگر